Απελευθέρωση Ιωαννίνων 21 Φεβ.1913 - Ιστορικό ντοκουμέντο

Tο τελευταίο δεκαήμερο του Νοεμβρίου 1912, ύστερα από απόφαση της Κυβερνήσεως να επιδιώξει την απελευθέρωση της Ηπείρου πριν από τη σύναψη συνθήκης ειρήνης μεταξύ των εμπολέμων, ο Στρατός Ηπείρου ενισχύθηκε με τη IΙ Μεραρχία από τη Θεσσαλονίκη και ανέλαβε νέα επιθετική προσπάθεια.


Μετά όμως από αλλεπάλληλες ενέργειες, από 1 μέχρι 3 Δεκεμβρίου, οι ελληνικές δυνάμεις προσέκρουσαν στην οχυρωμένη τοποθεσία των Ιωαννίνων, όπου και αναχαιτίστηκαν. Επακολούθησε περίοδος στασιμότητας στο μέτωπο, μέχρι της ενισχύσεως του Στρατού Ηπείρου και με τις IV και VI Μεραρχίες από το Θέατρο Επιχειρήσεων Μακεδονίας, αφού στο μεταξύ είχε ολοκληρωθεί η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και της Δυτικής Μακεδονίας και ήταν δυνατή η αποδέσμευση δυνάμεων για την επίσπευση της απελευθερώσεως της Ηπείρου.

Νέα επίθεση που έγινε από τις 7 μέχρι τις 10 Ιανουαρίου 1913, με κύρια προσπάθεια κατά του Οχυρού Μπιζάνι, αναχαιτίστηκε και πάλι από τους Τούρκους, με πολλές μάλιστα απώλειες για τις ελληνικές δυνάμεις.
Τελικά σφοδρή επίθεση, που εκτοξεύτηκε στις 20 Φεβρουαρίου του ίδιου έτους, είχε ως αποτέλεσμα τον αιφνιδιασμό των Τούρκων, ιδίως από τη βαθειά ελληνική εισχώρηση στο δεξιό πλευρό τους και την «άνευ όρων» παράδοση στον Ελληνικό Στρατό της πόλεως των Ιωαννίνων, μετά δύο ημέρες (21 Φεβρουαρίου 1913) από τον Τούρκο Διοικητή Εσσάτ Πασά.

Η νίκη είχε βραβεύσει τις ακαταπόνητες προσπάθειες, τον απαράμιλλο ενθουσιασμό, τη φιλοπατρία και την ακλόνητη πίστη του Έλληνα μαχητή. Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων, πέρα από την εξουδετέρωση κάθε σοβαρής τουρκικής αντιστάσεως στην Ήπειρο και την κυρίευση σημαντικού πολεμικού υλικού, είχε πρώτιστα σοβαρή επίδραση στο ελληνικό γόητρο, το οποίο μετά και από την επιτυχία αυτή εξυψώθηκε διεθνώς. Ο ενθουσιασμός, με τον οποίο ο λαός των Ιωαννίνων δέχτηκε την είσοδο στην πόλη των ελληνικών στρατευμάτων, κατόπτριζε και τον πανελλήνιο ενθουσιασμό, που ήταν πράγματι πρωτοφανής.

Πηγή: gt68100's youtube channel

Read More

Η ΗΠΕΙΡΩTΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΤΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ

Στο αρχείο του ιατρού Χρηστίδη αναγράφεται ο όρκος των μελών της Ηπειρωτικής Εταιρείας, των Ελευθερωτών της Ηπείρου, που είναι ο εξής:

"Ορκίζομαι επί του ιερού ευαγγελίου, εις το όνομα της μιάς και αδιαιρέτου και ομοουσίου Αγίας Τριάδος, ότι θέλω χύσει και την τελευταία ρανίδα του αίματός μου, προς απελευθέρωσιν της φιλτάτης μου πατρίδος Ηπείρου όταν διαταχθώ πρός τούτο, και ότι θέλω τηρήσει απόλυτον εχεμύθειαν περί του σκοπού και του έργου της εταιρείας, εν ή δε περιπτώσει φανώ επίορκος να υφίσταμαι τας συνεπείας του περί ποινών μυστικού άρθρου και να είμαι επικατάρατος".

Η Σφραγίδα του Διοικητικού Συμβουλίου της Ηπειρωτικής Εταιρείας.

 Πηγή: Ηπειρωτική Εταιρεία - Epirotiki Etairia

Η ΗΠΕΙΡΩTΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΤΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

[Από το KAPISTRI. Γράφει ο αναγνώστης μας: ΞΕΝΟΦΩΝ ΔΡΟΣΟΣ]

 

Το περιορισμένο ελεύθερο Ελληνικό κράτος στις αρχές της δεκαετίας του 20ου αιώνα, που τα σύνορά του έφθαναν μέχρι την Άρτα, επικρατούσε Κυβερνητική αστάθεια Τα πολιτικά κόμματα δεν έπαιρναν την απόλυτη πλειοψηφία για να σχηματίσουν Κυβέρνηση, έτσι ο Βασιλέας Γεώργιος Α΄ όριζε τους Πρωθυπουργούς της χώρας. Κανένας δεν ευαισθητοποιήθηκε για την απελευθέρωση της υπόλοιπης Ελλάδας μετά την οδυνηρή ήττα του 1871 (ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ) κανένας δεν ασχολήθηκε για την απελευθέρωση των υπολοίπων εδαφών (1).

Όμως οι Ηπειρώτες της Αθήνας που υπηρετούσαν σε καίριες θέσεις του δημόσιου βίου, αποφάσισαν να ιδρύσουν την Η.Ε. (ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ). Κατά κάποιο τρόπο να είναι αντίστοιχη με αυτή των Φιλικών, με σκοπό την απελευθέρωση της Ηπείρου. Στην εταιρεία ήταν μυημένοι αξιωματικοί Ηπειρώτες που υπηρετούσαν στον Ελληνικό στρατό. Μεταξύ αυτών ήταν και ο υπολοχαγός Κ. Τσιριγώτης.

Η Η. Ε. (ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ) ιδρύθηκε στην Αθήνα την 25η Μαρτίου του 1906 υπό τον Σπύρο Σπυρομήλιο. Εν τω μεταξύ μεταθέτουν τον υπ/γό Κ. Τσιριγώτη στο προξενείο στα Ιωάννινα για να αναλάβει την οργάνωση της Εταιρείας και την συγκέντρωση πληροφοριών για την κατάσταση των Τουρκικών δυνάμεων στα Ιωάννινα καθώς και τους χάρτες με τις θέσεις των τουρκικών δυνάμεων. Στην εταιρεία εκτός των στρατιωτικών οργανώθηκαν και επιστήμονες. Ακόμη και καθηγητές πανεπιστημίου, δημοσιογράφοι και λόγιοι όπως ο καθηγητής Πανταζής, ο λόγιος Χρήστος Χρηστοβασίλης, ο Καπράνος, ο Παναγιώτης Δαγκλής Αντ/ρχης Πυροβολικού, ο δημοσιογράφος Γεώργιος Γάγαρης, ο Αυγερινός Αβέρωφ πολιτικός. Οι ανωτέρω αποτέλεσαν το Διοικιτικό Συμβούλιο της Εταιρείας. Πρόεδρος ανέλαβε ο Π. Δαγκλής διότι ήταν και υπαρχηγός του στρατού.

Η Η. Ε. άρχισε αμέσως να δραστηριοποιείται στην οργάνωση της Ηπείρου. Έτσι δημιουργήθηκαν τρεις διευθύνσεις στην Ήπειρο , Η Α΄ Δ/νση στα Ιωάννινα, η Β΄ δ/νση στην Πρέβεζα , η Γ ΄Δ/νση στο Αργυρόκαστρο. Την πιο μεγάλη δραστηριότητα την είχε η Α΄ Δ/νση στα Γιάννενα . Όλοι οι υπεύθυνοι των Δ/σεων είχαν ψευδώνυμο. Ο Τσιριγώτης είχε το ψευδώνυμο "Άραχθος", ο δικηγόρος Περικλής Γεωργίτσης το ψευδώνυμο "Λάϊος" .

Η ορκωμοσία των μυημένων γινόταν κυρίως σε εκκλησίες και μοναστήρια από τους ιερείς. Στην μητρόπολη ορκιζόταν οι αδελφοί. Και στην Αγία Αικατερίνη οι εταίροι και οι ελευθερωτές.

Σκοπός της εταιρείας ήταν να μεταφέρουν τον οπλισμό "γκράδες" από το Ελληνικό έδαφος στα Γιάννενα. Η μεταφορά των όπλων δεν ήταν εύκολη διότι οι Τούρκοι φύλαγαν τις διαβάσεις.

Η αποτυχημένη επανάσταση του 1878 και μετά την συνθήκη του Βερολίνου, η παρακολούθηση των Ελλήνων έγινε πιο στενή. Η μεταφορά των όπλων γινόταν την νύχτα όταν ο καιρός ήταν βροχερός και το δρομολόγιο που ακολουθούσαν ήταν το εξής: Καλαρρύτες – Μονή Κεπίνας – Κράψη – Μονή Τζιώρας, Μπαρκουμάδι, πεζοί και στη συνέχεια με τις βάρκες των νησιωτών από του Μπαρκουμάδι στην περιοχή του Σιαράβα όπου τα έκρυβαν σε αποθήκες. Εναλλακτικά από Μονή Τζόρας -Καστρίτσα - Κουτσολιό - Αη Γιάννης Μπουνίλας - Σταυράκι – Κοβίλιαννη - Ψίνα και πέρα.

Για την ορκωμοσία των Ελευθερωτών στο ημερολόγιό του ο Λάϊος αναφέρει ότι γινόταν στο μετόχι της Αγίας Αικατερίνης για τους εξής λόγους: Το μετόχι ήταν εξαρτημένο από τους "θεοβάδιστους τόπους" του Σινά . Τα μετόχια αυτά είχαν την προνομιούχο θέση στο κράτος των Οσμάν , που την χρωστούσαν απ’ ευθείας στον ιδρυτή της Μουσουλμανικής θρησκείας . Την είχε εξασφαλίσει με ειδικό αχτ’ ν αμέ , που στη θέση της υπογραφής είχε αποτυπώσει την παλάμη του ο Μωάμεθ. "Κανένας τούρκος δεν είχε το δικαίωμα να πατήσει το πόδι του". Ο όρκος δινόταν στον παπα Θανάση από το Κουτσελιό και στη Μητρόπολη στον Παναγιώτη Λαδά από την Κόντσικα .

Στο αρχείο του ιατρού Χρηστίδη αναγράφεται ο όρκος των Ελευθερωτών. Και είναι ο εξής:

"Ορκίζομαι επί του ιερού ευαγγελίου, εις το όνομα της μιάς και αδιαιρέτου και ομοουσίου Αγίας Τριάδος, ότι θέλω χύσει και την τελευταία ρανίδα του αίματός μου, προς απελευθέρωσιν της φιλτάτης μου πατρίδος Ηπείρου όταν διαταχθώ πρός τούτο, και ότι θέλω τηρήσει απόλυτον εχεμύθειαν περί του σκοπού και του έργου της εταιρείας, εν ή δε περιπτώσει φανώ επίορκος να υφίσταμαι τας συνεπείας του περί ποινών μυστικού άρθρου και να είμαι επικατάρατος".

Η δραστηριότητα των ελευθερωτών υπήρξε μεγάλη . Μεταξύ αυτών ο Γεώργιος Χατζής (Πελερέν) μετά την διακήρυξη του τουρκικού συντάγματος διορίζεται Δ/ντης της εφημερίδας "ΗΠΕΙΡΟΣ". Με τα άρθρα του ξεσηκώνει τον Ηπειρωτικό λαό , συλλαμβάνεται και φυλακίζεται και καταδικάζεται σε θάνατο. Με την φυλάκιση του Γ. Χατζή την έκοση της εφημερίδας την αναλαμβάνουν ο Κ. ΜΕΡΤΖΙΟΣ, Ο ΚΟΥΤΣΙΚΟΣ, Ο ΤΖΑΒΕΛΑΣ, Ο ΣΑΓΓΟΥΝΗΣ.

Έτσι το 1912 ο Ελληνικός στρατός επιτίθεται και ελευθερώνει πρώτα την Φιλιπιάδα της Πρέβεζας . Ο στρατός για δύο μήνες καθηλώνεται στο Μπιζάνι . Ενώ μέσα στα Γιάννενα στήνεται δίκτυο αντικατασκοπίας στο σπίτι του Ιωάννη Λάπα ,όπου οι μυημένοι έφεραν πληροφορίες για τις κινήσεις του τουρκικού στρατού . Έτσι οι αγγελιαφόροι μεταφέρουν τις πληροφορίες στον τακτικό στρατό . Ακόμα προμηθεύτηκαν και αυτό τον χάρτη των θέσεων του τουρκικού στρατού. Οι χάρτες παραδόθηκαν από αξιωματικό που υπηρετούσε στον τουρκικό στρατό[σ.σ. Γνωστή είναι η ιστορία του Νικολάκη εφέντη]. Πολλοί από τους μυημένους κατατάχθηκαν και πολέμησαν ως απλοί στρατιώτες.(2)

Αξίζει να σημειωθεί ότι την εποχή των Βαλκανικών πολέμων και γρηγορότερα ακόμη γράφτηκαν πολλά δημοτικά τραγούδια . Τα τραγούδια αυτά αναφέρονται στο παράπονο και την αγανάκτηση των Ηπειρωτών . Πριν τον πόλεμο κατά των τούρκων, το 1871, με την υπογραφή της συνθήκης του Βερολίνου (Βερολίνιος Συνθήκη), γι’ αυτή τη συνθήκη ο λαός σ’ όλες τις περιοχές της Ελλάδας την τραγούδησε με διάφορες παραλλαγές.

Πρώην καθηγητής της λαογραφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Μηνάς Αλεξιάδης στο λόγο του για τα 80 χρόνια της απελευθέρωσης της πόλης των Ιωαννίνων το 1913, στις 20 Φεβρουαρίου 1993 με θέμα το "Το Δημοτικό Τραγούδι και η απελευθέρωση των Ιωαννίνων", τόνισε ότι το δημοτικό τραγούδι εκφράζει τα άθλα των κλεφτών. Αναφερόμενος στον ποιητή Κώστα Καβάφη ο κ. Μηνάς Αλεξιάδης λέει τα εξής χαρακτηριστικό: "Ο ποιητικός λόγος του Κ. Καβάφη εμπνευσμένος από την αξιοπρόσεκτη γνώση της δημοτικής παράδοσης , επισημαίνει νομίζω τον πλάγιο τρόπο του την σημασία των Δημοτικών τραγουδιών, σε σχέση μάλιστα εδώ με τους αγώνες των γραικών, με τους απελευθερωτικούς αγώνες . Τέτοιοι στάθηκαν και οι πόλεμοι και τα άθλα των κλεφτών στην ατμόσφαιρα των λαϊκών ποιητικών κειμένων. Θα ήθελα και εγώ να σας οδηγήσω σήμερα όπου τιμάται το 80ον ιοβελαίον της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων, πνευματικής πρωτεύουσας του υπόδουλου γένους στην περίοδο της τουρκοκρατίας".

Στη συνέχεια της ομιλίας του ο κ. Μηνάς Αλεξιάδης αναφέρθηκε στην ιστορία των Ιωαννίνων και την συμμετοχή των Ηπειρωτών στους απελευθερωτικούς αγώνες, λέγοντας ότι είναι αυτονόητο η ύπαρξη της συμμετοχής των Ηπειρωτών στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του 1912-1913 από τους Ηπειρώτες που ζούσαν στην ελεύθερη Ελλάδα. Για την αναγνώριση της συμμετοχής ο λαϊκός στιχουργός γράφει τα εξής:

Είχαν την πέτρα στρώμα τους

Τον πόλεμο πάπλωμά τους

Αλλά φωτιά ακοίμητη

Την φλογερή καρδιά τους

Τον αγώνα για το Μπιζάνι τον ενέθρεψε και ο λόγιος ποιητής Άγγελος Σικελιανός και τον απεικόνισαν οι καλλιτέχνες στις λιθογραφίες τους.

Σύμφωνα με τη γνώμη κ. Αλεξιάδη ότι μεγάλη απήχηση είχε στον ποιητικό λόγο η εξόρμηση του ’12-13 . Έτσι οι εκδηλώσεις στα Γιάννενα είναι μια μετάπλαση του ιστορικού γεγονότος με ποιητική έκφραση. Και αυτό συνέβη στο παρελθόν επειδή δεν υπάρχει γραμμένη ιστορία και στη μνήμη καταγράφονται τα ιστορικά γεγονότα. Το γεγονός ορίζεται με ακρίβεια χρόνου αλλά μετουσιώνεται και αναπλάθεται με θρύλους και παραδόσεις όπως τις γνωρίζει ο ίδιος ο λαϊκός ποιητής. Κατά τον φιλόσοφο Αριστοτέλη το έργο του ποιητή δεν είναι να καταγράψει το γεγονός , αλλά να φιλοσοφήσει περισσότερο το γεγονός.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ανάμεσα στα άλλα δημοτικά τραγούδια γραφικά είναι και κάποια κάλαντα. Έτσι τα τραγούδια μπορούμε να τα χωρίσουμε σε τέσσαρες κύριες ενότητες με βάση το περιέχομενο τους. Με σαφήνεια που ανταποκρίνεται σε τέσσαρες φάσεις. Στην πρώτη φάση κατατάσσονται τα τραγούδια για τα τουρκοκρατούμενα Γιάννενα.της περιόδου 1881,στην δεύτερη περίοδο της προετοιμασίας της απελευθέρωσης, την τρίτη φάση τα τραγούδια κατά την διάρκεια του αγώνα και την τέταρτη φάση την νίκη και την οριστική απελευθέρωση της πόλης . Ένα από τα τραγούδια της πρώτης κατηγορίας είναι το εξής.

Σ’ όλο τον κόσμο ξαστεριά

Σ’ όλο τον κόσμο ήλιος

Και στα καημένα Γιάννενα

μαύρο παχύ σκοτάδι

Τι μας εκάναν στη βουλή

Και μας βάλαν τα σύνορα

Στη σκάλα της Άρτας το ποτάμι

Κι αφήσανε τα Γιάννενα

Και πήρανε την Πούντα

Κι αφήσανε τα Γιάννενα

Και πήρανε την Άρτα

Κι αφήσανε το Μέτσοβο με τα χωριά του γύρω.

Ένα άλλο τραγούδι της Β΄ περιόδου είναι το εξής και αναφέρεται στον Ισάτ πασά.

Ο Κωνσταντίνος κίνησε στην Ήπειρο να πάει

Και στον Ισάτι έγραψε εκείνο π’ αγαπάει

έλα πασά με το καλό και δώσε τ’ άρματά σου

και μάθε πως τα Γιάννενα δεν είναι πια δικά σου

τώρα που θα ‘ρθει η άνοιξη κι ανθίσουν οι ραχούλες

να’ρθουν τα ευζωνάκια μου με τις φουστανελούλες

εκεί να αλλάξουν τα σπαθιά με κόκκινο το φέσι

το αίμα θα το χύσουμε κι οι πέτρες θα βαφούνε

πασάδες και βεζίρηδες θα μας παραδοθούνε.

Κι πασάς μές στο Μπιζάνι

δεν ξέρει τι να κάνει

Αχ! Μπιζάνι με λιθάρια

Μου ‘φαγες τα παλικάρια.

Τα τραγούδια της τρίτης περιόδου αναφέρονται στην διάρκεια του πολέμου . Ένα από αυτά αναφέρεται στην πτώση των Ιωαννίνων και του Μπιζανιού και είναι γραμμένο σε δεκαπεντασύλλαβο στίχο.

Την τυρινή την αποκριά πέφτει το μεσημέρι

Ήρθε από τα Γιάννενα ολόχρυσο χαμπέρι

Και γράφει το παράρτημα έπεσε το Μπιζάνι

Κι είπε κι ο Ισάτ Πασάς πόλεμο πλιό δεν κάνει

Δόξα στον ύψιστο δόξα στον Αι Γιάννη

Που πέσανε τα Γιάννενα Μαζί με το Μπιζάνι

Κι ήταν αιτία κι αφορμή ο μέγας Βενιζέλος

Να μας τον ζήσει ο θεός ώσπου να φέρει τέλος.

Και ένα άλλο 15σύλλαβο της περιοχής των Αγράφων που αναφέρεται στον πόλεμο των Ελλήνων κατά των Τούρκων κυρίως στις επιχειρήσεις, για την απελευθέρωση της Ηπείρου:

Εψές ήμουν στα Γιάννενα κι αντίκρυ στο Μπιζάνι

κι ακούω τουφέκια πού 'πεφταν τουφέκια που βροντάνε

μήνα σε γάμο ρίχνονται μήνα σε πανηγύρι

παρά είν' ο Ελληνικός στρατός που πολεμάει τον τούρκο.

Ισάτ πασάς εφώναξε στον Κωνσταντίνο λέει:

•

Πάψε Κώστα τον πόλεμο πάψε και το ντουφέκι

•

Δικά σου είναι τα Γιάννενα δικό σου το Μπιζάνι

•

Δική σου και η Πρέβεζα με τους χρυσούς μπαξέδες

•

Και ΄γω σου σκλάβος γίνομαι με τριανταδυό χιλιάδες

•

Και το δικό μου το σπαθί στα χέρια σου το δίνω.

Από τα γεγονότα του 12-13 ενεπνεύσθη ο Ελληνικός λαός και έδωσε έντονο το ρεύμα στην προφορική και γραπτή έμπνευση και αναρρίχησαν όπως παρατηρούσε ο Νικόλαος Πολίτης την δημοτική ποίηση στις κρατούσες δημιουργίες του λαϊκού πολιτισμού. Όμως πολλοί στίχοι των δημοτικών τραγουδιών επηρεάσθηκαν και από παλιότερα τραγούδια . Επίσης είναι επηρεασμένα και από την λόγια ποίηση και πολλά από αυτά δεν είναι από την Ήπειρο αλλά προέρχονται από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Έτσι εκφράζεται η ελληνική συμμετοχή με ιδιαίτερη συναισθηματική φόρτιση. Πολλά τραγούδια γράφτηκαν αργότερα σε δεκαπεντασύλλαβο στίχο και τα τραγούδια αυτά μπορούν να χαρακτηρισθούν "ΝΕΟΤΕΡΙΚΑ". Αυτά τα έγραψαν σε διάφορες περιοχές λαϊκοί ποιητές , ποιητάρηδες όπως ονομάζονται στην Κρήτη, Κύπρο , Δωδεκάνησα. Στις μικρές κοινωνίες παίζουν σημαντικό ρόλο και αυτοί εξελίχθηκαν σε επαγγελματίες και είναι αγράμματοι ή απόφοιτοι δημοτικού σχολείου. Τα κείμενα έχουν γραφτεί σε τετράδια χειρόγραφα και έχουν δημοσιευθεί σε εφημερίδες και περιοδικά. Τέτοιες ρίμες έχουν γραφτεί και για τον πόλεμο του 12-13.

Ο κ. Αλεξιάδης κατέληξε λέγοντας το εξής χαρακτηριστικό: "η αναπόληση των λαϊκών τραγουδιών και άλλων λαϊκών στιχουργημάτων για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων στην σημερινή 80η επέτειο έδειξε νομίζω την συγκίνηση και την ιδεολογική στάθμη στην πορεία των αγώνων προς το άπαρτο Μπιζάνι για το ολόχρυσο χαμπέρι . Η ελληνική μούσα τραγούδησε τις θυσίες και τα κατορθώματα του Ελληνικού στρατού , διεύρυναν τα όρια της πατρίδας μας. Με θυσίες και αίμα διεκδίκησε σφετερισμένα από εχθρούς και φίλους τα δικαιώματά της" (3)

...

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

2. ΑΠΑΝΤΑ Δ. ΣΑΛΑΜΑΓΚΑ

3. ΟΜΙΛΙΑ Μ. ΑΛΕΞΙΑΔΗ την 20ή Φεβρουαρίου 1993

 Μέλη (Ελευθερωτές) της Ηπειρωτικής Εταιρείας - Ηπειρωτικού Κομιτάτου σε μάχη. 

(Φωτο από τη συλλογή του Μουσείου Μπενάκη).

Read More

Χίλια ενιακόσια δώδεκα/δεκατρία

 Χίλια ενιακόσια Δώδεκα

(Στίχοι/Μουσική :Λεωνάρδου Μπουρνέλη)
(Ερμηνεία: Γιάννης Παναγιώτου)

 "1 9 1 2" ,
στα Δοξασμένα Χρόνια
στου Μπιζανιού τις Κορυφές
βροντούσαν τα Κανόνια.

Ζήτω ο Ελληνικός Στρατός
που έχει Δόξα τόση.
Μακεδονία, Ήπειρο ,
με Δάφνες είχε στρώσει.

Μπιζάνι, Σαραντάπορο,
οι Δοξασμένες μέρες.
Γράψαν τραγούδια Ηρωικά
των τουφεκιών οι σφαίρες.

Ζήτω ο Ελληνικός Στρατός
που έχει Δόξα τόση.
Μακεδονία, Ήπειρο ,
με Δάφνες είχε στρώσει.

''1 9 1 2'',
Φαντάροι και Τσολιάδες
σαν Σταυραετοί πολέμαγαν
σε Κάμπους και Κοιλάδες.

Ζήτω ο Ελληνικός Στρατός
που έχει Δόξα τόση.
Μακεδονία, Ήπειρο ,
με Δάφνες είχε στρώσει.

Read More

Αναμνήσεις ενός Ηπειρώτου Αγωνιστού

Αθαν. Δ. Τσεκούρα «Από του 98ου υψώματος. Αναμνήσεις ενός Ηπειρώτου Αγωνιστού», Αθήνα 1979. Αριθ. 50 στη σειρά «Βιβλιοθήκη της Ηπειρωτικής Εταιρείας Αθηνών».

Ο συγγραφέας θυμάται αυτά που έπραξε ο ίδιος και οι συνεργάτες του μετά την κρίση του 1897 μέχρι το 1914 στον Βορειοηπειρωτικό αγώνα.

Τόπος των διαδραματιζομένων είναι η Ήπειρος, όπου συνωμοτικά κινούνται τα μέλη του Ηπειρωτικού Κομιτάτου (Ηπειρωτική Εταιρεία) για την προετοιμασία της απελευθέρωσης.

Το βιβλίο δεν είναι «Ιστορία» αλλά έχει όμως υλικό για την ιστορία, πλούσιο και αυθεντικό μάλιστα.

Είναι πνευματικό δώρο από τον συγγραφέα στις νεώτερες γενιές της Ηπείρου και ιδιαίτερα στους σημερινούς νέους της Ηπείρου και της Ελλάδας.

www.karaviasbooks.gr/

Πηγή: Ηπειρωτική Εταιρεία - Epirotiki Etairia

 

Όργια των Τουρκαλβανών, μια και δεν έχουν άλλο να επιδείξουν. Στην Κεραμίτσα Θεσπρωτίας διέπραξαν ανήκουστες βιαιότητες κατά των γυναικόπαιδων και του κλήρου. Επακολούθησε η καταστροφή του χωριού.

[Από το βιβλίο Αθ. Δ. Τσεκούρα "Από του 98ου υψώματος".]

 Κεραμίτσα Θεσπρωτίας, 1913

 

Read More

Γελάει η στεριά κι η θάλασσα και χαίρετ' όλη η πλάση...

«Δεν ήρθε πρώιμα η άνοιξη κι ουδέ το καλοκαίρι.

Χαιρόμαστε, χορεύουμε και ψιλοτραγουδάμε,

γιατί ελευτερωθήκανε, αητέ, τα Γιάννενά μας!»

Εψές ήμουν στα Γιάννενα κι αντίκρια στο Μπιζάνι
κι ακούω ντουφέκια πόπεφταν, κανόνια που βροντάνε.
-Μήνα σε γάμο πέφτουνε, μήνα σε πανηγύρι;
-Μηδέ σε γάμο πέφτουνε, μηδέ σε πανηγύρι,
παρά ειν’ ο ελληνικός στρατός και πολεμάει τους Τούρκους.
Εσάτ’ πασάς εφώναξε, του Κωνσταντίνου λέει:
-Πάψε Κώστα μ’, τον πόλεμο, πάψε και το ντουφέκι,
δικά σου είναι τα Γιάννενα, δικό σ’ και το Μπιζάνι,
δική σου και η Πρέβεζα με τους χρυσούς μπαξέδες
και 'γω σκλάβος σου γένομαι με τριανταδυό χιλιάδες,
και το δικό μου το σπαθί στα χέρια σου το δίνω.

Τα ελευθερωμένα Γιάννενα

Γελάει η στεριά κι η θάλασσα και χαίρετ' όλη η πλάση

κι απανωθιό στους ουρανούς, τους πρασινογαλάζιους.

Βαρούνε τ' άργανα βαριά, βιολιά, φλογέρες, ντέφια

και γίνετ' ένα αθάνατο μεγάλο πανηγύρι!

Πέρα στους τόπους τους καλούς, στης ομορφιάς τους τόπους,

στη χώρα των αρματωλών και των κλεφτών τη χώρα

πώχουν μια πόλην όμορφη κι ελληνοξακουσμένη,

με λίμνη γαργαρόνερη και κάστρο αρματωμένο.

Ο Πίνδος σέρνει το χορό με το ζερβί του χέρι

κι οπίσω του ακολουθούν όλα τα κλεφτοβούνια,

ο Έλμπος και ο Κίσσαβος, ο Σμόλικας κι η Γκούρα,

ο Παρνασσός με τ' Άγραφα κι η Γκιώνα με τα Χάσια

και τα Βαρδούσια τα ψηλά, με τ' όμορφο Βελούχι

και γίνετ' ένα αθάνατο πανώριο πανηγύρι!

Γύρω τριγύρω στα βουνά, γύρω στα κορφοβούνια,

που χαίρονται και ρίχνονται και τραγουδοχορεύουν

οι κλέφτες κι οι αρματωλοί στα ολόχρυσα ντυμένοι.

Άλλοι ντουφέκι ρίχνουνε 'πο πίσω από τους βράχους

κι άλλοι γιουρούσι κάνουνε με τα σπαθιά στα χέρια.

Και φεύγουν Τούρκοι, σαν κοπές λυκοκυνηγημένες,

στου Τζήντρα το ξεσπάθωμα, στην ντουφεκιά του Δίπλα

και στο φτεροπερπάτημα του Αντώνη Κατσαντώνη.

Ξέχωρα απ' όλους πολεμούν οι αθάνατοι Σουλιώτες.

Άντρες, γυναίκες και παιδιά, γέροντοι και παπάδες,

Κι απάνω τους σαν νά ητανε γιγαντεμένοι βράχοι,

Συντρίβεται η Αρβανιτιά με τον Αλή πασά της

και γίνετ' ένα αθάνατο κι άφταστο πανηγύρι!

Χορεύουν τα ψηλά βουνά με τα πυκνά τους λόγγα,

και τους απάτητους γκρεμούς και τις κρυοβρυσούλες.

Χορεύουν κι αντρειεύονται και ψιλοτραγουδούνε

τριγύρω στην πανέμορφη και ξακουσμένη Πόλη,

πώχει την λίμνη στο πλευρό, στην αγκαλιά το κάστρο.

Κι απάν' στη δίπλη του χορού, στου τραγουδιού τον ήχο,

ένας καθάριος Σταυραητός μέσ΄απ΄ τα μεσουράνια

ρωτάει τα ψηλά βουνά, που τραγουδοχορεύουν:

-Βουνά μου, γιατί χαίρεστε κι έχετε πανηγύρι;

Μην ήρθε πρώιμη η Άνοιξη, πρώιμο το καλοκαίρι;

Κι ο Πίνδος ο περήφανος αντιλογιά τού δίνει:

-Δεν ήρθε πρώιμη η Άνοιξη κι ουδέ το Καλοκαίρι,

Χαιρόμαστε, χορεύουμε και ψιλοτραγουδούμε,

και κάνουμ' ένα ασύγκριτα μεγάλο πανηγύρι,

Γιατί ελευτερωθήκανε, Αητέ, τα Γιάννενά μας!

ΧΡ. ΧΡΗΣΤΟΒΑΣΙΛΗΣ

(ποίημα που δημοσιεύτηκε πρωτοσέλιδο στην εφημερίδα “Ακρόπολη” στις 22 Φεβρουαρίου 1913 )

Απόκομμα από την εφημερίδα όπου δημοσιεύτηκε το ποίημα
του Χρ. Χρηστοβασίλη, τον Φλεβάρη του 1913.

Read More

Τα Γιάννενα τιμούν την επέτειο της Απελευθέρωσης

...Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων (για το 2012) ξεκινά το Σάββατο 18 Φεβρουαρίου στις 12 το μεσημέρι με επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο των «Αγωνιστριών Γυναικών των Τσεριτσάνων».
Στις 10:30 στο Στρατιωτικό Μαυσωλείο Ιωαννίνων στο Νεκροταφείο του Αγίου Νικολάου Κοπάνων, θα τελεστεί Επιμνημόσυνη Δέηση υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των πεσόντων Αξιωματικών και Οπλιτών στους αγώνες του έθνους.

Το Σάββατο στις 20.30 το βράδυ, στη σημαντικότερη πολιτιστική εκδήλωση των ημερών, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών θα εμφανιστεί στο Πνευματικό Κέντρο (βλ. και σελίδα 13).

Την Κυριακή 19 Φεβρουαρίου, στις 10.30 το πρωί, θα πραγματοποιηθεί επίσκεψη στα οχυρά Μπιζανίου με τοπογραφική και ιστορική ενημέρωση από αξιωματικό της 8ης Μεραρχίας, ενώ θα ακολουθήσει στις 11.15 επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στον τύμβο Μπιζανομάχων και επίσκεψη στην έκθεση φωτογραφιών από τις μάχες του πολέμου 1912-1913 στο πολιτιστικό κέντρο Μπιζανίου.



Η ελληνική σημαία
υψώνεται στο Μπιζάνι.

Τη Δευτέρα 20 Φεβρουαρίου διοργανώνεται τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στο Στρατηγείο στο Χάνι Εμίν Αγά στις 9.30 το πρωί, επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο Μπιζανομάχων στην κάτω πλατεία των Ιωαννίνων στις 11 το πρωί και τελετή προς τιμή των «έξι παλικαριών, των πεσόντων στο Λόφο της Δουρούτης» στις 12.15 το μεσημέρι. Η εκδήλωση θα γίνει στο λόφο της Δουρούτης, στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου.
Στις 12.30 ξεκινούν οι εκθέσεις με τα εγκαίνια της έκθεσης παλαιών χαρτών της Ελλάδας και της Ανατολικής Μεσογείου «Χαρτογραφώντας την Ιστορία και τη Θρησκεία» από τη συλλογή του καθηγητή Παναγιώτη Σουκάκου, στο Ιστορικό Αρχείο – Μουσείο Ηπείρου στο Σουφαρί Σαράι. Την έκθεση που θα διαρκέσει έως τις 30 Μαρτίου θα εγκαινιάσει, σύμφωνα με το πρόγραμμα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας.
Στις 7 το απόγευμα θα πραγματοποιηθεί η πανηγυρική εκδήλωση του Δήμου Ιωαννιτών στο Πνευματικό Κέντρο. Προσφώνηση θα κάνει ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Δημήτρης Γιωτίτσας ενώ την κεντρική ομιλία θα κάνει η Καθηγήτρια Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Αριάδνη Γκάρτζιου – Τάττη με θέμα «Το Μαντείο της Δωδώνης πριν και μετά την απελευθέρωση». Θα ακολουθήσει συναυλία με την παραδοσιακή ορχήστρα και χορωδία του Μουσικού Σχολείου Ιωαννίνων.
Αμέσως μετά, στις 7.50, θα ξεκινήσει η έκθεση «Ιωάννινα 1913-1914, η πόλη αλλάζει» από το δημοτικό αρχείο του Δήμου Ιωαννιτών στην είσοδο του Πνευματικού Κέντρου (θα διαρκέσει έως 29 Φεβρουαρίου) και της έκθεσης «Οι Ρωμιοί αρχιτέκτονες της πόλης, στην περίοδο του εκδυτικισμού» στον εκθεσιακό χώρο του Πνευματικού Κέντρου (διάρκεια επίσης έως 29 Φεβρουαρίου).
Οι εορταστικές εκδηλώσεις κορυφώνονται την Τρίτη 21 Φεβρουαρίου με την καθιερωμένη στις 11.45.
Στις 8.45 το πρωί θα έχει γίνει η εκκίνηση από το Μπιζάνι του «Μπιζάνειου Δρόμου» και η απονομή επάθλων στις 10.30 στην κεντρική πλατεία, δοξολογία στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό στις 10.30 το πρωί και κατάθεση στεφάνου στο Ηρώο Μπιζανομάχων στις 11.05.

Πολλαπλές οι παράλληλες εκδηλώσεις
Ενδιαφέρον έχει και το πρόγραμμα των παράλληλων εκδηλώσεων που ξεκινούν από σήμερα και εξελίσσονται ως την Τετάρτη 29 Φεβρουαρίου.
Η εκδήλωση σήμερα στις 7 το απόγευμα στο Πνευματικό Κέντρο από την Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Ηπείρου με τη συμμετοχή του Λυκείου Κατσικά και του Γυμνασίου Βελισσαρίου έχει τίτλο «Έτσι ελευθερωθήκαμε! Ερευνούμε, Βιώνουμε, Συνθέτουμε, Δραματοποιούμε, Ζωγραφίζουμε, Παρουσιάζουμε». Στο τραγούδι η Έλενα Σταύρου και φωτογραφίες από το αρχείο του Κώστα Κόκκα. Η έκθεση των φωτογραφιών θα διαρκέσει μέχρι τις 16 Φεβρουαρίου.
Το Σάββατο 18 Φεβρουαρίου διοργανώνεται η εκδήλωση του Πνευματικού Κέντρου Τσακάλωφ με τίτλο «Συναυλιακή αφιέρωση με διεθνείς σολίστ, στη μνήμη των ηρώων», στην αίθουσα Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας στις 6.30 το απόγευμα.
Τη Δευτέρα 20 Φεβρουαρίου, στις 5:30 το απόγευμα, στην Αίθουσα «Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος» της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας, θα γίνει η πρώτη παρουσίαση του φωτογραφικού λευκώματος «Σαρακατσαναίοι, πορεία στον τόπο και στο χρόνο», από την Αδελφότης των εν Αθήναις Σαρακατσαναίων Ηπείρου και η Αδελφότητα Σαρακατσαναίων Ηπείρου.
Το λεύκωμα θα παρουσιάσουν η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Μαρίνα Βρέλλη-Ζάχου, ο Φιλόλογος Θεόδωρος Γόγολος και ο πρώην Υπουργός και Αντιπρόεδρος της Βουλής Γεώργιος Σούρλας. Θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Στέφανος Ντόβας. Θα τραγουδήσουν Σαρακατσάνικα τραγούδια μέλη της Αδελφότητας Σαρακατσαναίων Ηπείρου.
Εκδήλωση με λογοτεχνικά κείμενα και τραγούδια αφιερωμένα στην απελευθέρωση των Ιωαννίνων και τίτλο «Γιάννενα 1913: Από τη νύχτα της Σκλαβιάς στην αυγή της Λευτεριάς» οργανώνει η Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Ηπείρου με τη συμμετοχή του 3ου Γυμνασίου Ιωαννίνων, την Τρίτη 21 Φεβρουαρίου και ώρα 7 το απόγευμα στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Ιωαννιτών. Την επιμέλεια της εκδήλωσης έχουν οι Δήμητρα Εξάρχου, Ελένη Ζυγούρη και Αγλαΐα Μπιλιαδέρη, ενώ τη μουσική επιμέλεια η Ασημίνα Φώτη.
Την Τετάρτη 29 Φεβρουαρίου και ώρα 7 το απόγευμα στο Πνευματικό Κέντρο οι μαθητές του 13ου και 24ου δημοτικού σχολείου θα παρουσιάσουν ένα μουσικό και αφηγηματικό οδοιπορικό με τίτλο «Τα Ιωάννινα Πολιορκημένα...».

Πηγή: Εφημερίδα: "ΠΡΩΙΝΑ ΝΕΑ"

Read More

Από την παρέλαση της 21ης Φεβρουαρίου 2011

Read More